Volgens de legendarische schrijver Gabriel García Márquez heeft ieder mens drie levens, te weten een publiek, privé en een geheim. Een interessante uitspraak om bij stil te staan. Met de begrippen publiek en privé zijn we doorgaans aardig vertrouwd, ook al vanwege de discussies over privacy op internet. Wat deel je met anderen, welke gegevens over jezelf maak je openbaar? Maar ook in het fysieke leven: met welk gezicht, welke meningen of talenten, met welke arbeid functioneer je in de buitenwereld? In het publieke domein ben je je buitenkant. Privé staat voor binnen, wat of waar dat ook wezen mag. We denken daarbij al gauw aan een thuis, een plek waar je jezelf kunt zijn, languit op de bank kunt liggen, je schoenen uit kunt doen en tot rust kunt komen. Hoewel dit mooie plaatje lang niet voor iedereen is weggelegd en het privéleven ook stressvol of verdrietig kan zijn, staat het domein toch voor een gebied waarin je als het ware met de rug naar de buitenwereld toe staat. Je bent op een plek van of voor jou waar ‘men’ niet zomaar binnen kan komen. Dit hoeft niet te betekenen dat je er alleen bent. Misschien deel je je privéleven met huisgenoten, intimi, familie of goede vrienden. Waar het om gaat is de markering, de grens. Om de letterlijke of figuurlijke deur waarachter de dingen zijn zoals ze zijn en je een zeker houvast kunt vinden.
Door de sociale media en de gewoontes die zich daar hebben ontwikkeld zijn de verhoudingen tussen publiek en privé flink door elkaar geschud. De privéwereld van ontelbaren ligt op straat, waarbij duidelijk is dat foto’s de meest ingrijpende manier vormen om elk onderscheid teniet te doen. Hoe leuk of spannend dit allemaal ook mag zijn of lijken, het begint steeds duidelijker te worden dat hier een ongekende belasting ligt voor de psyche – individueel én collectief. We raken verwikkeld in elkaars zijn op een doelloze, tijdverslindende en niet zelden schadelijke wijze. Verwarring, onzekerheid en angst nemen toe.
Is de verhouding publiek – privé overbekend en veelbesproken, bij ‘geheim’ ligt dat anders. Dat iemand een geheim leven zou hebben roept al gauw een bepaalde negativiteit op, varierend van gegniffel, sensatiebeluste nieuwsgierigheid en wantrouwen tot regelrechte verdachtmakingen. Wie kent de triomfantelijke burger niet die er zich trots op beroept ‘niets te verbergen te hebben?’ Zo iemand wil maar zeggen dat hij zich zonder smetten acht, in en in braaf is en zich van geen enkel kwaad bewust is. Hij of zij zou bij wijze van spreken nooit te biecht hoeven gaan bij een pastoor om zich daar te zuiveren van geheime zonden.
In de publieke opinie hebben geheimen ronduit een slechte naam. Heeft iemand een geheim leven? Dat riekt naar foute boel! Een verboden relatie, een verzwegen faux pas, iets wat niet door de beugel kan of misschien wel misdadig is. In ieder geval iets ongewenst wat de buitenwereld niet in dank af zal nemen of zelfs bestraffen zal wanneer er openheid van zaken zou komen. Bij sommige geheimen is het ongetwijfeld verstandig om ze te bewaren maar het hoeft lang niet altijd om iets negatiefs te gaan! Wanneer je een verrassingsfeest voor iemand voorbereidt of zwanger bent en dat nog even niet wilt delen, loop je rond met een tijdelijk geheim(pje).
Over geheimen valt zeer veel te zeggen: wat voor soorten er zijn, hoe ze werken, wat ze met je doen, wat hun functie is, etc. Hier zal het echter niet gaan over concrete geheimen maar over het geheime leven dat ieder mens volgens Gabriel Márquez heeft. Wat kan de schrijver hiermee bedoelen?
In deze tijd van collectief exhibitionimse waarin het mode is om je letterlijk en figuurlijk zoveel mogelijk binnenste buiten te keren en alles op tafel te leggen wat je doet, bent of in huis hebt, is de nuchtere en gedecideerde vaststelling van de aanwezigheid van een verborgen, onbekend stuk leven – te weten een geheim leven, iedereen eigen – een stevige binnenkomer. Ineens blijkt er in de diepste kern van je privédomein nog een heel andere wereld te bestaan. Een heel nieuwe ruimte. Wat kun je je daarbij voorstellen?
Eigenlijk is het niet zo moeilijk: geheim leven is een stukje leven van NIET WETEN. Het bestaat uit alles wat je niet kunt delen, wat zich nooit láát delen eenvoudigweg omdat je het niet weet. Hoe kun je ooit weten of uitleggen wat je op een bepaalde dag precies hebt gedaan, hoeveel stappen je nam op welk soort grond, welke mensen jou op straat passeerden, hoeveel vogels voor je zongen in de struiken en de bomen, welke geuren door je open ramen binnenwoeien en welke niet –
Of ook, hoe weet je wat er in jezélf gebeurde: innerlijke geluiden, bewegingen, spierreacties, reflexen, klanken, flarden, aanzetten, vormen, gedachten en de links daartussen, aandrang tot en aanvang ván dingen, wensen, mogelijkheden, verbeeldingen, verbindingen met wezens, zielen, met een andere dimensie, een andere tijd…
Publiek is niet het hele verhaal. Privé is maar zo’n beetje. Je derde leven is je ondergrond, de onmisbare basis van alles – onzichtbaar, onwaarneembaar voor anderen, voor jezelf soms alleen maar heel even in een flits voelbaar of merkbaar. Geheim. Mystiek.
Goed om te weten!